گوك‌چه « 1 » بزرگ‌ترين اين درياچه‌ها است ، بيش از هزار و سيصد و هفتاد كيلومتر مربع مساحت ندارد ، يعنى دو و نيم برابر مساحت درياچه‌ى ژنو . با وجود بلندى كوهستان‌هاى قفقاز قله‌هاى آن به نسبت كوه‌هاى آلپ كم‌تر از برف دائمى پوشيده است . البته اين كم برفى نه تنها به علت آب و هواى ملايم و معتدل‌تر اين كوه‌ها است ، بلكه بيش‌تر ناشى از آن است كه قله‌ى كوه‌هاى بلند اين منطقه كم‌عرض‌تر و در نتيجه محوطه‌يى كه بايد توده‌ى برف و يخ روى هم جمع شود ، كم‌وسعت‌تر است . كوه‌هايى كه هميشه پوشيده از برف‌اند ، با آب و هواى برابر ، ارتفاع متوسطشان ، ششصد متر از ارتفاع كوه‌هاى پيرنه بلندتر است . در سطح شمال غربى كوهستان آرارات بزرگ در ارتفاع بالاتر از 4370 متر ، برف جمع مىشود . شايد علت آنكه از آن آبشارهايى كه يكى از افتخارات آلب به شمار مىآيند ، در قفقاز مشاهده نمىشود ، همين موضوع باشد . به علت فقدان تل برف و يخ ، تعداد يخچال‌هاى طبيعى هم در مقايسه با سرزمين‌هاى مشابه ، بسيار معدود است . با وجود اين آقاى تيلمان در بلندىهاى گردنه‌ى لاتپارى « 2 » در سوآنتى « 3 » سى يخچال بازشمرده است . تعداد يخچال‌ها در حوالى البروس حتى از اين هم بيش‌تر است . مىگويند در فاصله‌ى ميان جومان - تائو « 4 » و كالتبر « 5 » مىتوان مسافتى در حدود دويست كيلومتر روى يخ‌ها راه رفت . معروف‌ترين يخچال‌هاى طبيعى اين نواحى در دوراكى « 6 » نام دارد و يكى از هشت يخچالى است كه در كوه كازبك به وجود مىآيد . در سال 1832 بهمنى از كوه جدا شد كه حجم آن در حدود شانزده ميليون متر مكعب تخمين زده شده است و بزرگى آن به اندازه‌يى بود كه دره‌ى ترك « 7 » را در محوطه‌يى به عرض دو كيلومتر و ارتفاع صد متر به كلى مسدود ساخت . اغلب اين يخچال‌ها در حال حاضر در حال عقب‌نشينى هستند و آنها به‌طور متوسط در ارتفاع دوهزار و چهارصد مترى متوقف مىشوند ، يعنى چند صدمتر پايين‌تر از محل به وجود آمدن يخچال‌ها در آلپ . باز شمردن نام رودهاى قفقاز كه بعضى به درياى سياه و بعضى ديگر به درياى خزر مىريزند ، طولانى است . بسيارى از اين رودخانه‌ها آب سيل‌آسايى دارند و بعضى نيز

--> ( 1 ) . Gok - Tchai ( 2 ) . Latpari ( 3 ) . Suanetie ( 4 ) . Djouman - Taou ( 5 ) . Kaltber ( 6 ) . Derdoraki ( 7 ) . Terek